نقل از کتاب راویان ماربین جلد ششم، نگارش محمدعلی شاهین
راویان: جعفر صرامی، یداله آقابابایی، مصطفی نیلیپور، سیدهادی نوربخش
محورهای گفتگو: سابقه و چگونگی تغییر نام همایونشهر به خمینی شهر
اشاره: بر اساس اظهارات شاهدان و برخی مستندات در جریان اوج مبارزات سالهای 1356 و 1357 در مقابل نام همایونشهر که عدهای آنرا به لقب محمدرضا شاه مرتبط میدانستند نام خمینی شهر طرح و در برخی از تظاهرات و اعلامیه ها به کار برده شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی عده ای پیگیری تغییر نام همایونشهر به خمینی شهر شدند و جلساتی تشکیل دادند و موضوع به استانداری و وزارت کشور منعکس شد. این نام در زمان تصویب تشکیل شهرستان به تصویب شورای انقلاب جمهوری اسلامي ايران رسید. چند روایت از این تغییر نام از زبان راویان را میخوانید
روایت اول
راوی: جعفر صرامی
* از چه زمانی تغییر نام همایونشهر به خمینی شهر مطرح بود؟
در جریان اوج مبارزات علیه رژیم شاهنشاهی در سالهای 1356 تا پیروزی انقلاب این نام توسط عدهای به کار میرفت و حتی در اعلامیه ها نوشته میشد.
* شما در جریان پیگیری عملی این تغییر نام هستید؟
به خاطر می آورم پس از پیروزی انقلاب مرحوم آیتاله حاجآقا رضا امامی، که از مبارزان بود درخواست مردم برای این تغییر نام را در مسجد اعظم فروشان بر روی منبر اعلام کرد. در آن فضای اوایل دوران انقلاب این درخواست در طوماری چند متری به امضای مردم رسید و به فرمانداری و استانداری اصفهان و تهران منتقل شد.*
* گفته میشود حضرت امام(ق.س) با این تغییر نام موافق نبوده است شما در این خصوص چیزی شنیده بودید؟
امام(ق.س) پس ارسال از این طومار برای تغییر نام حکمی برای مرحوم آیتالله جبل عاملی ابلاغ کرده بودند که در آن از نام سده استفاده کرده بودند.
.........
روایت دوم
راوی: یداله آقا بابایی
* شما اگر خاطرهای از طرح تغییر نام همایونشهر به خمینی شهر دارید لطفا نقل بفرمایید؟
مردم جهت برگزاری اولین جشن پیروزی انقلاب در 22 بهمن 1358 آماده میشدند. قرار بود نماز جمعه و تجمع مردمی در استادیوم قدس همایونشهر برگزار شود. وقتی صحبت از سخنران این مراسم به میان آمد، توسط فرمانده وقت سپاه شهرضا، محسن صفوی، خبردار شدیم که حجتالاسلام صادق خلخالی به دعوت ایشان جهت سخنرانی در سپاه آن شهرستان حضور دارد. بلافاصله با تعدادی از برادران از جمله اکبر عابدی و... به سپاه شهرضا و اتاقی که ایشان در آن استراحت میکرد مراجعه کردیم. برادران با لباس رسمی سپاه بودند. پس از سلام و احوالپرسی از او دعوت کردیم سخنران مراسم جشن پیروزی انقلاب در همایونشهر باشد. گفت کدام شهر؟ گفتیم همایونشهر. او گفت همایونشهر بوی شاه میدهد. من به این شهر نمیآیم. بروید بیرون، میخواهم کمی خستگی درکنم. عمامه خود را زیر سر گذاشت، عبایش را رویش کشید و خوابید. ما بیرون اتاق به انتظار ماندیم. وقتی از اتاق بیرون آمد، مجدداً با او رو در رو شده و اصرار کردیم. اکبر عابدی بیان خوبی داشت بنا کرد اصرار کند. در جواب اصرارهای ما گفت: «باید نام شهرتان را عوض کنید.» پرسیدیم چه بگذاریم؟ گفت بگذارید خمینیشهر. ما به اتفاق ایشان و محافظانش به طرف شهر حرکت کرده و به سپاه آمدیم. سپس ایشان در روز سخنرانی موضوع را مطرح کرد. تعداد زیادی از جوانان پرشور انقلابی جمع شدند، متنی را تهیه و به صورت طوماری چاپ کردند و در معرض دید مردم قرار دادند تا در صورت موافقت امضا کنند. آن زمان فرماندار وقت اصفهان دکتر فضلالله صلواتی بود. به لحاظ سابقه آشنایی دوستان با او، درخواست مردمی را به حضورشان بردند. دکتر در دیداری که با امام خمینی (ره) داشت مطلب را تماماً به استحضار ایشان رسانده بود. امام در جواب گفته بود: «همایون نام بدی نیست. بگذارید همایونشهر باشد.».
..............
روایت سوم
راوی: مصطفی نیلیپور
* صاحب نيوز: شما اسم اين شهرستان( همایونشهر به خمینیشهر) را تغيير داديد درست است از آن برايمان نقل كنيد؟
بله؛ اسم اين شهرستان همایونشهر بود زماني كه آنجا رفتم بخشداری بود و میخواستند به شهرستان تبديل شود و من فرماندار آن شوم اما با اين اسم شهر موافق نبودم زيرا يادآور رژيم منحوس طاغوت بود و من دوست داشتم. اسم امام خمينی همه جا بدرخشد اين موقعيت هم فرصت مناسبی بود؛ البته نامگذاری شهرستان و تغيير آن به راحتی ممكن نيست و دستورالعمل خاصی میخواهد كه در تمام دنیا اينگونه است وقتی ديدم از راه اداری امكانپذير نيست از موضع انقلابی برخورد کردم و بخشنامهای دادم که از امروز به بعد اسم شهر را عوض کنید سر در فرمانداری را با نام خمينیشهر مشخص كردم خودم با وزیر کشور تماس گرفتم ولی جوابی به من ندادند و توجه نكردند خیلی اذیت شدیم، ثبت احوال و ثبت اسناد خيلی مخالفت داشتند كه اين كار درست نيست نبايد اسم شهرعوض شود و مانع میتراشيدند اما به حول وقوه الهی با قدرت ایستادگی کردیم که باید اسم امام باشد نه شاه، تا مدتها هم نامههای خمینیشهر به اصفهان میآمد و از اینجا تنظیم میشد.
..........
روایت چهارم
از زبان اسناد
دو سند مکتوب از به کار بردن نام خمینیشهر به جای همایونشهر در سال 1357 وجود دارد. سند اول روزنامه کیهان است. این روزنامه در تاریخ سه شنبه 19 دی 1357 مطابق با 19 صفر خبری تحت عنوان( همایونشهر صدها شهید و زخمی داشت) منتشر کردهاست. در این خبر آمده است: همایونشهر که به تازگی از سوی مردم به خمینی شهر تغییر نام یافته متجاوز از دو ماه است که در تعطیل عمومی میباشد.
سند دوم یک اعلامیه دروان انقلاب تحت عنوان قطعنامه شماره 2 فرهنگیان است که در تاریخ سه شنبه 26 دی 1357 منتشر شده است. در اعلامیه مذکور نام شهر (خمینی شهر) آمده است و عنوان همایونشهر در پرانتز مقابل آن نگارش شده است.
................
پی نوشت
*آقای هادی نوربخش نقل میکند پس از مطرح شدن تغییر نام همایونشهر به خمینی شهر و اعلام آن در مسجد اعظم فروشان در یک حرکت نمادین تعدادی از جوانان شهر، با هدایت فرزند آیتاله امامی با دو چرخه به اصفهان رفته و در مسیر و نیز شهر اصفهان به مردم اعلام میکردند که نام همایونشهر به خمینی شهر تغییر یافته است.