زبانی که مردم مناطق مرکزی ایران در بسیاری نقاط با تفاوتی اندک از جمله خمینی شهر، گز برخوار، نطنز، خوانسار، میمه، اردستان، نایین، کوهپایه، تودشک، جرقویه، خورزوق و کمشجه با آن محاوره می کنند به عقیده بسیاری ریشه در زبان های باستای ایران از جمله زبان باستان دوران هخامنشی و پهلوی دوران ساسانی دارد که خود ریشه در زبان های آریایی دارند. براین اساس پژوهشگرانی چند سعی در حفظ لغات آن کرده اند. محمد علی یزدانی گزی کتاب ساختار دستوری و واژه نامه زبان گزی را منتشر کرده است که انواع افعال و مصدرها و ضمایر را در بردارد.

در خمینی‏ شهر آقای مرتضی اشرفی در اوایل دهه 1380 تعدادی از لغات ولاتی را گردآوری و در پایان نامه خود مکتوب کرده است. دانشنامه خمینی ‏شهر نیز تعدادی از این لغات را در این فضا بر حسب الفبا و معنی در دسترس قرار داده است.