زنان نخریس
نقل از کتاب راویان ماربین جلد اول، نگارش محمدعلی شاهین و لیلا پیمانی
راوی: بیگم آقابابایی
ولادت: 1317
شغل: خانه دار، نخریس
محل سکونت: خمینی شهر، دستگرد
تاریخ مصاحبه: سال1390
پرسشگر: فرزانه خداوردی
مکان مصاحبه: منزل مسکونی راوی
محورهای گفتگو: زندگی زنان محلات سده، روش سنتی تبدیل پشم و پنبه حلاجی شده به نخ
شما از زنانی هستید که سبک زندگی خاص خود را داشتند از جمله کار در خانه، همین طور است؟
بله آن زمان ها زنها هیچ وقت بیکار نبودند و علاوه بر خانه داری به یک کاری هم مشغول بودند.
چه کارهای، مثال می زنید؟
کارهای زیادی بود که زن ها به آن مشغول بودند. بعضی از آنها هنرهای دستی بود، مثل گلدوزی روی پرده ها و چارقد، نخریسی، گیوه چینی، بافندگی جوراب و دستکش
شما به چه کاری مشغول بودید؟
نخریسی
نخریسی یعنی چی؟
تبدیل پشم و پنبه به نخ
با چه وسیله ای؟
با چرخ دستی
چند سال است نخ می ریسی؟
60 سال
از چه سنی شروع کردی
از 12 سالگی شروع کردم.
شوهرت چه کاره بود؟
رعیت بود. روی زمین های مردم کار می کرد. درآمد زیادی نداشت.
تنها کار می کردی؟
نه با 4 تا یاد (جاری)هایم و دخترهایشان. یک منقل می گذاشتیم با چند تا قوری. هر کس برای خودش چای دم می کرد. گندم و عدس هم می آوردیم و آش بلغور می پختیم و با هم می خوردیم. خیلی خوش بودیم.
پس شوهرهایتان کجا بودند؟
شوهر من همیشه خورزوق بود. آن جا کار می کرد من هم اینجا تنها بودم.
از کارت برایمان بگو؟
پشم ها را السکه السکه (تکه تکه) بر می داریم و می گذاریم زیرمیله ای که به چرخ وصل است. چرخ را می چرخانیم، پشم ها کشیده و باریک میشود تا آنجا که تبدیل به نخ می شود و دور ماسوره می چرخد. دوباره سرِنخ بعدی را به نخ قبلی پروس(وصل) می کنیم. ماسوره که پر می شود، نخ ها را از دورش باز می کنیم.
چیزی شبیه لاستیک نرم که بوی خاصی دارد به نخ چرخ میمالی این چیه؟
چرخ مالی
از نخ های که می ریسید برای چه کاری استفاده می شود؟
برای بافتن جوراب، شال، کلاه و...
پشم ها را از کجا تهیه می کنید؟
پشم و پنبه ها را حلاج ها که آنها را حلاجی کرده و آماده ریسیدن شده برایمان می آورند و نخ آنرا تحویل می گیرند و مزدمان را می دهند.
چرخ پشم ریسی و پنبه ریسی با هم فرقی هم دارند؟
چرخ های نخریسی و پنبه ریسی تفاوت های جزیی مثلا در اندازه میل با هم دارند
این نخ ها همینطوری دست مشتری داده می شود؟
همیشه نه، خیلی ازآنها گولی و کلاف می شود و بعد به فروش می رسد.
گفتید آش بلغور میخورید چطور آن را تهیه می کنید؟
عدس و گندم را با هم مخلوط کرده و در کماجدان می ریزیم و روی آتش می پزیم.